توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢١ - جواب شارح از اشكال مصنف به سكاكى

استعاره تحقيقيّه نيز با تمثيل منافى بوده و بدين ترتيب صحيح نيست تمثيل را فرد و مصداق آن قرار دهيم.

جواب شارح از اشكال مصنف به سكاكى‌

شارح گويد:

جواب از شكال مذكور اينستكه سكّاكى تمثيل را قسمى از مطلق استعاره قرار داده نه استعاره‌اى كه مجاز مفرد ميباشد و اگر گفتيم تمثيل قسمى از مطلق استعاره تصريحيّه است لازمه‌اش اين نيست كه مجاز مفرد باشد.

و اينكه مجاز مفرد را به استعاره و غير آن تقسيم كرده‌اند موجب آن نميشود كه استعاره مجاز مفرد باشد نظير اينكه مى‌گوئيم:

ابيض يا حيوان است و يا غير حيوان و حيوان گاهى ابيض بوده و زمانى ابيض نميباشد.

از اين گذشته صريح كلام سكّاكى در كتاب مفتاح اينستكه:

مجازى كه منقسم به اقسام است مجاز مفردى كه به [الكلمة المستعملة فى غير ما وضعت له‌] تفسير شده نميباشد.

وى بعد از تعريف مجاز گفته است:

مجاز از نظر گذشتگان بر دو قسم است: لغوى و عقلى.

لغوى نيز بر دو قسم است:

الف: قسمى كه بمعناى كلمه راجع است.

ب: قسمى كه به حكم كلمه راجع است.